Que te vaya bien

Ik vind het wel leuk om jullie deelgenoot te maken van zomaar wat observaties en ervaringen van moi een gringa in Guatemala.

Om te beginnen de term gringa, eigenlijk is die voorbehouden aan mensen uit de VS maar voor veel mensen hier is het verschil niet zichtbaar. Nou voor mij wel. Ik merk dat ik me enorm erger aan de gringo's. Op het vliegveld begint het al met groepen uit de estaaadoos enudooss met dezelfde t-shirts aan die iets vrijwillig gaan doen in Guate. Dat is dan wel weer te prijzen maar waarom praten te zo hard, zien ze er niet uit en zijn ze altijd in groepen. Nu het laagseizoen is zie ik vooral groepen ouderen die hun ene been nauwelijks voor het andere kunnen zetten omdat ze zo enorm vet zijn en dan hun kleding. Bermuda hoog opgetrokken over de voetbalbuik, grote camera erop, afzichtelijke kleuren, lelijk hoedje en gewoon keihard amerikaans praten tegen de locals hier die volgens mij heel blij met ze zijn want ze dingen ook niet af. Het positieve is dat zij nog wel komen, met een naamtag om hun nek met daarop bus 1. Ze zijn toch altijd zo bang, waarom nu niet. Wat dat betreft kunnen we nog een voorbeeld aan ze nemen.

Nee ik ben geen gringo want ik ben lang en kom dus uit ja ....Hollanda. Dat wordt goed ontvangen. Het lang zijn en het Hollanda zijn. Gisteren nog een vrouw die natuurlijk een zoon had in Utrecht, babyfoto's en meer. Dat doet goed. Hector vroeg me nog of ik er geen genoeg van kreeg van dat gestaar naar mij omdat ik zo lang (en knap haha) ben. Nee dat ben ik niet want het gestaar gaat meestal gepaard met gelach, gegniffel en opmerkingen over mooi. Vandaag weer in een winkeltje op de markt. En zo kom je aan de praat. Dat je reist zonder je man en dat je geen kinderen hebt. Dat dat niet gewoon is in Guate, nou mevrouw in Nederland ook niet maar anders en dat daar waardering voor is. Als ik dan vertel over het vrijwilligerswerk en positief gevoel bij Guate dan kan het helemaal niet meer op. Ik vind dat erg leuk en positief. Het doet me goed en beseffen dat het zin heeft, de weg die in 10 jaar geleden ben ingeslagen. Voor mezelf en voor anderen....

Even wat anders. Ik lees nu ik weer in Antigua ben dagelijks de krant in het Parque Central hier en dat is interessant. Ik lees de Prensa Libre, een redelijke krant die kritisch is naar de overheid en niet alleen bestaat uit moord en ongelukken. Gisteren viel mijn ook zelfs op een stukje over een project van Nederland waar mijn vriend Jos bij betrokken is. Het gaat om het opzetten van duurzame 'kas'produkten en educatie. Jos het is uitgescheurd...Meestal gaat het om de miskleunen en misdaden van de regering. De top 3 van vandaag. Een sexschandaal van een hoge ambtenaar compleet met video film over aanranding van een collega...ook op tv trouwens. Op 2 het zomaar benoemen door de president van zijn persoonlijk secretaris tot minister. Hoezo democratie. Het doordrukken van een order aan een bevriend bedrijf over het al eerder mislukte havenproject porto quetzal (waar Nederland ook nog wat miljoenen in heeft gestoken), tijdens Semana Santa, zonder inachtneming vd normale beslissingsprocedures en tot slot de problemen rondom het verkopen van grond voor sterk vervuilende mijnen. Tegen het laatste is nu veel protest door dorpsbewoners en belangengroepen maar of ze het redden. Kortom corrupt en niet democratisch.

Luister ik net naar de radio en hoor ik een leuk liedje over vamos todos para el desarollo de Guatemala.... Zoiets als samen voor een betere toekomst met als afzender 'de regering van Guatemala...'

Even wat positiefs. Iedereen is hier erg beleefd en voorkomend. Sorry als iemand per ongeluk tegen je aanbotst, gracias op alles en que te vaya bien (afgekort vaya) als je weggaat en dat desnoods 10 keer per dag zoals hier in het hotelletje. Of iemand in een busje die met je begint te praten en dan meteen zegt mucho gusto en ook weer gracias mucho gusto bij het uitstappen. Ik vind dat leuk en prettig en het gaat ook altijd vergezeld van een lach. Ik heb erop gelet maar zij die niet lachen en ook vaak geen gracias zeggen zijn toeristen. Vaak probeer ik het dan uit door expres buenas dias te zeggen en te knikken en waarempel in de helft vd gevallen komt er dan iets terug terwijl bij locals de score 99% is.

Guatemalteken zijn trots op hun land en noemen bv hun eerste medailles bij de olympics (brons bij het snelwandelen als ik me niet vergis). De kerk, kerken en het geloof zijn hier heel belangrijk waarbij mijn voorlopige conclusie is dat de katholieken het zwaar gaan afleggen tegen de christelijke meer evangelische kerken, Op de radio zijn er verschillende religieus getinte zenders en op straat,bij de bus, op de markt en bv in het Parque Central kom je dagelijks orerende mensen tegen die vertellen over hun geloof, de duivel en de redding. Keihard en eindeloos, altijd net in het pak gestoken. Maar het kan ook subtieler. Zo dacht ik op een leuk feestje in de open lucht te zijn voor kinderen...in Santa Maria de Jesus. Radio erbij, leuke aap erbij en ja toen kwam de aap weer uit de mouw en mochten we kiezen voor de enige weg. En dat recht voor de deur van de RK kerk terwijl er daar een mis bezig was, met veel lawaai en muziek...Ik begrijp het belang van ergens bij horen in een land waar je niet kan vertrouwen op de overheid en waar veel onrecht, ongelijkwaardigheid en weinig kansen zijn voor de meerderheid vd bevolking maar zo creer je toch ook weer separatie....

Verder is hier naast christelijke muziek en salsa, jaren 70 en 80 muziek erg populair met o.a Abba, Michael Jackson, soul muziek. Dat heb je bv ook in Sri Lanka en Uganda. Hoe zou dat komen of is het gewoon dat er daarna niets fatsoenlijks meer is gemaakt. Of het moet Gangam style en El Pollito Pio zijn. Ik zie trouwens dat el Pollito op nummer 15 staat van meest gedownloade apps.

Over het eten heb ik het al gehad.... Uit eten doe je bij Pollo Campero. De lokale Mac Kip. Verder veel bonen en natuurlijk de handgemaakte tortillas en de overheerlijke sappige geweldige fruitshakes en fruit.

Economisch gezien moeten ze het hier hebben van de inkomsten uit gelden die overgemaakt worden uit het buitenland.... De illegale en legale Guatemalteken dus die zwoegen in met name de VS. Oeef dat is een heel groot aantal. In sommige dorpen wel 60% kan je nagaan wat dat doet met het familieleven en meer. Suiker en koffie staan hoog in de lijst maar nu is er dan de koffie ziekte en de suiker vreet ook enorm veel goede landbouwgrond op...en de mijnen....

Figate..

Ik stop want het wordt teveel voor jullie. Nog een anderhalve dag te gaan. Meer verhalen thuis bij een kop koffie.

Que te vaya bien, que dios te bendiga

Copan in en buiten de ruines....

Met enige aansporing naar mezelf toe zit ik hier op bed in mijn vierde kamer in Posada Don Diego. Ik ken ze nu bijna allemaal. Deze ligt ad achterkant en heeft een raam dat uitkijkt op een grasveldje en de wasplaats die ook bij de Posada horen. In Antigua is de rust na Semana Santa weergekeerd. Heel onwerkelijk. Volgens Carlos is mei nog rustiger. Ondertussen geniet ik alweer van het schrijven omdat het herinneringen en beelden oproept die heel prachtig waren. Terug naar Honduras.

Ik had met Don Jesus om 8.00 uur afgesproken om een wandeling te gaan maken naar los Sapos een kleine ruïne een uurtje verderop gelegen op het land van een Hacienda. Met de tuctuc was ik er al om kwart voor 8 en ja hoor een zenuwachtige J in een schoon t-shirt. Hij was al bang dat ik niet meer zou komen. Tuurlijk ben ik er. Via de hangmat brug bereikten we de overkant van de Copan rivier die nu bijna droog staat. Volgens J zijn er in de regentijd die aanstonds gaat beginnen bootoversteekservices omdat de rivier dan zo hoog is dat de hangbrug zelfs onder water ligt. Moeilijk voor te stellen allemaal maar de Maya's hadden daar natuurlijk ook weer wat op gevonden... kano's en een grote muur rond de stad. De archeologen hebben de rivier wat verlegd en een lelijke muur aangelegd (vonden wij) om overstroming vd ruines te voorkomen. Enfin... via wat rommelige Maya Chorti dorpjes kwamen we wat hoger op de berg bij los Sapos oftewel de padden/kikkers. Ik had begrepen dat het een soort plek is voor zwangere vrouwen, een soort kliniek maar denk nu eerder dat het meer een vruchtbaarheidsplek is. De kikker staat natuurlijk voor veel vruchtbaarheid want als die kwaakt dan is er water en water is juist ja. Aan weerszijden van de kikker de contouren van 2 'bedden'met een plek voor een vrouw die nog moet bevallen en een vrouw die aan het bevallen is. Via een mooie wandeling kwamen we zwetend en wel het dorp weer binnen en liepen het er aan de andere kant weer uit (zweet) naar een vogel opvang en broedcentrum. Leuk en mooi aangelegd en met een goed doel. Veel opvang van papagaaien en andere vogels die (natuurlijk!) door buitenlanders worden achtergelaten als ze weer terug naar huis of een andere plek gaan. Maar wel handig voor het broeden... En ze zetten de jongen weer uit na een ontstress en vliegprogramma. Ik heb er een stel zien vliegen in de ruines. Prachtige rood met gele en blauwe macaws. Jesus krijgt 5 veren van een Macaw voor aan zijn gidsenstok en Yola krijgt er van hem weer 2, mooi!

Volgende actiepunt: la Luna Jaguar: thermale baden zoals ze er in de tijden van de Mayas uit hebben kunnen zien.. Geen idee. Ik had wel dezelfde excursie voor 35 USD gezien. Nu maakte in dezelfde met Jesus per openbare bus heen en per taxi met de Italiaanse eigenaar terug voor 20 USD. Onderweg vertelde J dat de koffie hier leidt aan de roja (rode) ziekte. Heel veel finca's in Midden (en zuid) Amerika zijn hierdoor getroffen. Guatemla staat er het slechtst voor las ik vanochtend in de krant. Het kan zomaar 3 jaar duren voordat de grond weer rijp is voor koffieplanten. Ondertussen hakken, verbranden of opnieuw beginnen en weinig werk en inkomen voor de mensen. Shit al die ziektes. Deze schijnt uit de USA te komen.

De Luna Jaguar overtrof al mijn verwachtingen. Het zij de mooiste warm water bronnen die ik ken (tot nu toe) en met echt natuurlijk vulkaanwater. Je kan je in 11 verschillende baden wentelen en insmeren met modder. En dat in een enorm mooie omgeving prachtig opgezet en onder een bladerdak van verschillende kleuren groen. En hoewel het 35 graden is was het helemaal niet moeilijk om 4 uur vol te houden...(foto's). ‘s- avonds een onverwacht gezellig etentje met 2 medebewoners; een homostelletje Duitser en Guatemalteek (heel jong). Ik schrijf dat omdat dat heel ongewoon lijkt in Guatemala maar zij schijnen er niet zoveel problemen mee te hebben. Nou is Antigua geen Guate maar het lijkt me toch niet makkelijk voor deze jonge student. Over Don Jesus trouwens niets dan tevredenheid. Normaal zijn wij nooit zon voorstanders van gidsen omdat die vaak minder weten dan wat op papier staat en in Gilles hoofd maar J is heel goed, zeurt niet om geld en kijkt niet sip naar zijn beloning en geeft veiligheid in dit gebiedje dat ook alweer geplaagd wordt door narcoticagangsters....Ik heb hem dan ook goed beloond, haha.

Mijn laatste dag relaxen op het dak van mijn hotelletje en langzaam afdalen naar cafe Viavia van een Belg! Daarom lopen er zoveel Belgen rond in dit stadje ?? Dat ViaVia blijkt trouwens een kleine keten te zijn van kleine backpackers hostels, trip organisers en coördinatoren van stages en vrijwilligerswerk. Een soort Joho centers dus als die nog bestaan. Ziet er netjes en leuk uit en heel erg aardige mensen die me hebben geholpen met mijn bijna gemiste bus...Doet me trouwens ene bel rinkelen van een ViaVia reizigers cafe in Leuven ofzo waar we ons met Commundo ook zouden kunnen presenteren. Toch even werkgedachtes haha. De bus zou daar om 12.00 uur komen maar om kwart voor 1 nog niemand. Toch maar naar het kantoor in Antigua gebeld, nee niks ad hand, maar ja hoor binnen 10 minuten stond er een auto voor de deur die me snel naar de grens reed waar de bus met de andere 2 passagiers al even stonden te wachten. Lang leve de mobiel. En of het niet genoeg was mocht ik na 6 uur ook nog de eerste en enige file beleven in Guatemala stad. Vrijdagmiddag 5 uur ... stevige stank, sloom en moe. Na 8 uurtjes dus weer terug op de basis waar ik nu geniet en reflecteer op van alles maar daarover later meer ...

De Mara en de Maya

Ooooooo wat heb ik het weer goed. De avond valt. Het is een graatje of 30. Zwoel windje. Ik zit op het dak van mijn hotelletje in Copan Ruinas, 10 kilometer over de grens van Guatemala. Om me heen bergen waar nog een enkel vuur narookt. De vogels beginnen weer te zingen. Ik kom net uit het piepzwembadje hier op het dak en heb even gepraat met mijn buurman die net als ik enorm onder de indruk is van de ruines en de hele sfeer die er hangt. Nauwelijks toeristen, stilte, enorm mooi licht en af en toe wat krijsende vogels die overvliegen.

Voor we weg zwijmelen neem ik jullie mee naar de minder mooie kant van deze delen van de wereld. Oom Carlos die met de zus van Blanca, Rosita, en hun 2 dochters nog in de oude buurt Linda Vista (in de hoofdstad) woont wond er geen doekjes om. Het is vreselijk in de buurt. Heel onveilig en wel zo onveilig dat de dochters nauwelijks de deur uitkomen behalve met de auto en mama de enige is die naar de winkel gaat. Maar daarmee is de veiligheid niet gewaarborgd. Blanca wilde natuurlijk weten hoe het met de buurtjes was en daar begonnen de verhalen over de mara. Nu weten jullie dat Mara onze poes is maar ik heb er nooit bij stilgestaan dat mara de naam van de zwaar georganiseerde misdaad is, van bendes die heel midden amerika teisteren. In de jaren 80 ontstaan in de sloppenwijken van Los Angeles uit zonen en dochters van arme Salvadorianen die naar de VS waren verhuisd/gevlucht. Jeugdbendes met rangen en standen en opdrachten aan nieuwkomers om mensen te vermoorden of te beroven. http://nos.nl/video/314353-marjon-van-royen-interviewt-maraleden-in-guatemala.html

Als je slaagt voor de test krijg je een mooie zichtbare tattoo en dan hoor je er levenslang bij. Opgepakt door de politie en in de gevangenis beland doet je pas echt tot de groep behoren. Daar worden zaken gedaan en afspraken gemaakt. Op een gegeven moment begon de VS misdadigers terug te sturen naar land van herkomst tsja en toen was de lijn rond en kon ook een leuke drugshandel worden toegevoegd aan het arsenaal van de mara's. terug naar de familie. Zij hebben dus in hun buurt veelvuldig te maken met afpersingen of beschermgeld dat je moet betalen als je een winkel hebt. En al je gangen worden nagegaan. Heb je een nieuwe derdehandsauto dan heb je gelden is er dus wat te halen. Ondertussen is je huis niets meer waard en gaan anderen hun huis onderverhuren aan vage types etc etc. Dan wil je misschien naar de politie om aangifte te doen tsja en dan doet corruptie haar intrede. De heilige hermandad krijgt altijd een deel vd opbrengst vd mara dus die houdt zich koest. In de krant lees je regelmatig dat er weer een team wordt opgepakt en dan hebben 9 mensen zomaar 254 doden op hun geweten. Het afgelopen half jaar haha. Andere slachtoffers zijn politie (ja toch) en pilotes oftewel chauffeurs van bussen. Zij hebben klanten en dus geld of worden gedwongen de bus ergens leuk te parkeren. Een cijfertje...tot nu toe iets van 250 vrouwen vermoord dit jaar en met Pasen 97 moorden. Lekkere Semana Santa!

Ik houd er maar over op want de story van Carlos en de anderen ging nog vele uren door. Ook in Cuyuta, een familie had een leuke tilapia kwekerij waar je vis kon kopen.. ik ben er 2,5 jaar geleden nog geweest. Maar steeds als ze van de kerk terugkwamen lagen de tilapias op straat te dansen. Ze zijn maar gestopt.

Ik begrijp heel goed dat het gezin en aanhang en de kerk de belangrijkste waarden van veel mensen zijn. Daar is sociale controle. Daar is vertrouwen. En dat er niet gedronken wordt begrijp ik ook want even een biertje doen dat kan hier niet en eindigt in allerlei ellende waaronder het opdrinken vd zuurverdiende centjes. Hemerzon vertelt ook dat hele families uit de bergen naar het zuiden trekken om te werken in de oogst van suikerriet. Het is werk maar loeizwaar voor iedereen, geen school, weinig geld en basic leven maar dan in ieder geval nog samen want hoe is het als je man gewoon een half jaar weg is om te werken..

Surviven dus en dat brengt andere waarden met zich mee.

De oude mayas hebben niet overleefd. Waarschijnlijk omdat ze met teveel waren op een te klein stuk grond dat te intensief was bewerkt. Er werd teveel hout gekapt en gebrand en het klimaat veranderde..minder regen en nog minder oogst.. does it ring a bell?

Tot iets van 900 na Chr leefden hier in ieder geval iets van 35.000 mensen en het was heel goed georganiseerd. Vandaag heb ik de 'buurtjes'van de vissers, de schrijvers, de shamanen,de architecten, de kunstenaars, en de jagers gezien. Kleine groepjes huizen rond ene pleintje. Meestal 1 man met 6 vrouwen en kinderen als huishouden. Prachtig georganiseerd en gedecoreerd. De 'bazen' woonden in het andere gedeelte waar ik gisteren was met paleizen, offerplaatsen, de balspelplaatsen etc etc. De laagste klasse waaronder slaven woonden in houten huizen daarvan is niets overgebleven. Een van de grootste koningen hier heet konijn 18. Nou niet zo lekker dingetje hoor. De hiëroglyfen vertellen over veel oorlog, moorden en mensen offers. Nadat je overleden was werd je onder je bed begraven. ...en daar zijn de mooiste schatten gevonden van jade en obsidiaan. Goud en zilver hadden de Maya's niet. Deze wijsheden heb ik van Jezus .. een man die ik bij de ingang trof en die met me meeliep. Hij werkt al 28 jaar voor de archeologen en heeft het een en ander opgepikt. Er worden nog steeds zaken gevonden. Logisch, onder enkele heuvel ligt iets.

Volgens Jezus waren de oude Maya's veel intelligenter dan wij nu. Laten we hopen dat we er iets van kunnen leren. Voorlopig is er weer geen vis in de rivier hier omdat de tabaksplantage vergif heeft geloosd....

Inmiddels is het zwembadje hier gevuld met 5 locals die het koud vinden haha. Even over met de rust. Morgen ga ik met Jezus nog een kleine wandeling maken vanaf het huizencomplex over de hangbrug (puente de hamoca/hangmat) naar finca San Lucas waar het ziekenhuisje was voor zwangere vrouwen en meer. Wow de cicaden beginnen te fluiten en piepen en dat gaat zelfs over het gesplash vd locals heen.

Ik ga aan de wijn jajajajjajaja

Observationes de un dia normal

Het is half 6, de vogels beginnen te zingen; honden blaffen, geronk van een motor, een muziekje. Opstaan. Rond 6 uur, half 7 komt de 'hulp' een meisje met veel energie die wat wil bijverdienen voor de familie en haar studie op haar fiets aanrijden. Mama is al wat langer op en opent de winkel om een uurtje of 7. Hector is ook al op of zelfs al vertrokken naar zijn libreria met de welbekende naam 'I am Amsterdam'. Yola hoort geluidjes van het wassen van kleding in de pila (de wasbak die buiten staat en wordt gebruikt voor wassen, afwassen en bij sommige mensen ook de douche is), staat op en neemt een lekkere douche van koud water dat helemaal niet koud aanvoelt en heerlijk is in deze contreien. Rond 7 uur half 8 zit iedereen al aan het ontbijt. De opgestapelde stoelen worden ontstapeld en rond de tafel gezet. Koffie met suiker en melk en een broodje met ei, bonenprut, ei met rijst, koek, brood met jam of een tortilla. De kleine Sophie is al lekker actief en zit ook aan tafel en wil aqua en alles kopiëren wat de 7 paar ogen tegenover haar doen. Iedereen is alert op haar en er klinkt een veelvuldig gelach. Sophie is trouwens nog steeds een beetje bang van me. Zo'n grote vrouw die er zo anders uitziet. Af en toe pakt ze spontaan mijn hand en schrikt dan 5 minuten later weer op mama...Gisteren hebben we met zijn alles in het kleine zwembad gezeten en heeft amma me 'afgespoten'met de slang. Water is er genoeg hier gelukkig. Pura vida. Het 'meisje' (Mildred) werkt lekker door en sopt en wast of het een lieve lust is. Elke dag al het stof afwassen wat een werk en geen wonder dat de huizen hier niet zo spic en span zijn als in Nederland. Af en toe gaat de bel van de winkel en dan springt mama of Jiraly op om te helpen. Als je klaar bent met eten zeg je 'mucha gracias' en dan zeggen de anderen provecho... Papa gaat naar zijn werk; het solderen en installeren van een hekwerk bij een huis dat opgeknapt wordt. Het wordt een mooi hek met versierselen die door papa via een soort ombuigmal uit een stuk ijzer gemaakt worden. Een soort sss en die in de tussenruimtes van het hek komen om het een iets mooier aanzien te geven. Iedereen die het zich kan veroorloven heeft iets van een hek rond het huis ter bescherming...maar ik heb het gevoel dat het hier in Cuyuta redelijk veilig is. Ok, de zon is al even op en begint te branden vanaf een uurtje of 11. Mama is bezig met het maken van 'ijszakken'die in de winkel verkocht worden; gevulde zakjes water die in de ijskast gaan. Ook maakt ze heerlijk ijsfruit van bv banaan op een stokje, ingevroren met chocolade. He is mangotijd en Yola houdt van mango dus veel tussendoortjes zijn mango. Ik word enorm verwend hier en voel me soms wat onthand dat ik niets kan en mag doen. Ik lig in de hangmat en lees mijn boek, pura vida. Voor mij graaft Jo de hond een beetje een gat naast een boom om bij wat koelere aarde te komen en gat ook genieten; pura vida. De kat Pancho ligt uitgestrekt onder een van de auto's van de familie. Thomas de papagaai laat af en toe horen dat hij er nog is en dat geluid wordt beantwoord door de 2 parkieten. Tijd voor een elfuurtje. O er stopt ene tuctuc voor de deur met de overbuurvrouw en 2 kinderen. Heee een gringa, starende ogen en zwaaien.

Rond half 1 is het lunchtijd en tijd voor de belangrijkste maaltijd van de dag. Mama Blanca weet de lekkerste gerechten te koken, elke dag anders. Pasta, rijst en/of tortilla's met een lekkere salade en iets van vlees of vis en natuurlijk mango toe haha. Mildred, de hulp, eet ook mee.

In Guate is het meestal zo dat de zoons met hun gezin thuis blijven wonen en de dochters intrekken bij de familie van hun man. Zo ook bij Yemi een van de dochters die verderop in het dorp woont. We zijn uitgenodigd voor een traditioneel diner. Dat kan op woensdag want de meeste andere dagen vd week is er een activiteit van de kerk. Met zijn allen de auto in plus de ouders van Fabiola de vrouw van Hemerson die gelukkig even een paar dagen vrij heeft van zijn zware werk, het rijden van tractors met geoogst suikerriet. Een goede job maar het betekent wel een paar weken weg van thuis en bijna 24 uurs diensten draaien. Zijn armen zijn zwart van de zon maar hij straalt. Fijn om thuis te zijn.

Ok met zijn allen dus in 2 auto's naar Yemi. Op zich 5 minuten rijden maar stofweg en slecht verlicht. Alhoewel, we worden verlicht door het licht van de volle maan. Het is al donker rond half 7 en het wordt minder warm....In het huis van de ouders vd man van Yemi zijn ook nog de zus vd man van Yemi, haar man, zwager, tante, oom, zoontje, aangetrouwde zus? etc dus een lekkere lange tafel voor 12 man ofzo. We eten ter ere van mij ?? pancha een traditioneel feestgerecht dat geserveerd wordt op banenblad (platanoblad) en dat is gemaakt van een mix van aardappels, vlees (deze keer varkens), wat pepers (die de meesten niet lekker vinden of te scherp) en dat gemixt en in een rechthoek gedrapeerd. We drinken er refresco bij, zelfgemaakte limonade. Geen bier hier maar dat komt denk ik ook door de invloed van de kerk en door het feit dat hier zoveel alcoholisme is in Guate. Volgens Hemerson behoor ik er 4 te eten jajajajaj het worden er 2 omdat er ook nog een toetje volgt. Heerlijk. Grappig om te observeren dat in mijn ogen 'kleine'dingen en gebeurtenissen van de dag hier uitvoerig worden besproken en alles met een vriendelijkheid en aandacht gebeurt maar wel traditioneel. De vrouwen koken en serveren uit en ruimen op, de mannen zitten bij elkaar (kan toeval zijn) en zeggen niet zoveel. Na het eten komt het gesprek ineens op diepgang. Wat vind ik van God en van de bijbel en dat in het Spaans. Natuurlijk heeft iedereen me in de kerk gezien en gezien dat ik mee naar voren ging om te vieren en dat heeft indruk gemaakt. Ik zeg dat ik geloof dat iedereen iets van God in zich heeft en dus een positieve kijk op mensen en dingen heb. Ook geloof ik niet in een allesbeschikkende God. Maar ik een combi van eigen verantwoordelijkheid en een spiritueel iets, een God die je niet kan zien maar wel kan voelen. Dat wordt met geknik ontvangen. Dan waag ik het om te zeggen dat ik niet zo heel veel met kerken heb omdat ik vind dat de kerk vaak zo ver van de mensen afstaat maar dat ik dat bij de Palabra de Miel kerk niet zo heb gevoeld. Daar mee gelijkheid, gezamenlijk bespreken van de bijbel en gezamenlijk vieren, broederschap. En wat ik van de bijbel vindt. Help. Ik zeg dat ik wel iets van de verhalen van de bijbel ken maar niet goed en alleen uit mijn kindertijd. En zo is het ook. Misschien een goed moment om eens wat meer te gaan lezen in en over de bijbel. Waarom wel teksten uit het Boedhisme lezen en niet uit de bijbel. Kortom ik ben bezig met vooroordelen en ervaringen bij mezelf weg te halen en open te staan voor inzichten uit andere hoek. Kijken wat ik kan leren van de Retiro, de grote bijeenkomst vrijdag waar we met zijn allen incl kinderen naartoe gaan in de bus van Palabra de Miel. Ik voel wel een kleine druk om gewenste antwoorden te geven maar dat wil ik niet dus ik ga proberen om echt bij mezelf te blijven en mijn ervaringen te delen zonder vooroordelen.

We zijn pas rond 10 uur thuis en duiken meteen onze bedjes in. Normaal gaan de mensen hier iets eerder slapen..Het is inmiddels lekker afgekoeld tot ik schat 25 graden en dat slaapt goed. Hopelijk vannacht geen feestgedruis van de buren 2 blokken verderop want dat heeft onze nachtrust die normaal super is behoorlijk gestoord. Om het begin van de vakantie te vieren gingen ze tot 4 uur in de ochtend door met luide muziek en geschreeuw.

Ondertussen begin ik te wennen aan de 'eenvoud', als ik het mag noemen, van het leven hier, dat allesbehalve eenvoudig is en laaf ik me aan de goede zorgen en vriendelijkheid van iedereen. Zoveel gastvrijheid voor een vriendin van een van de dochters, zouden wij dat ook doen in Nederland ?

Buenas noches

PS: omdat het niet te beschrijven is hoe het er hier uitziet heb ik een paar foto's toegevoegd...

Casa Sican

Ik zit buiten onder het golfplatendak, een klein windje, 35 graden schat ik, 11 uur. Op de achtergrond de radio, geluidjes van vogels, vage geluiden van brommers. Beetje lome sfeer. De winkel is open maar er is niet zoveel te doen. Het is ook vakantie, Semana Santa. Morgen woensdag schijnt deze pas echt los te barsten, dan zijn ook de meeste bedrijven dicht. Hector is aan het werk in de libreria Amsterdam. Jaaaa of jajajaja aaa zoals ze hier schrijven om aan te geven dat iets grappig is. Er zijn hier in huis veel memorabilias die een connectie hebben met Nederland. En dat is ook geen wonder want er zijn veel connecties via Yadyra en Irma, de dochters die beiden in Nederland wonen. Mama Blanca komt met een refresco heerlijk. En zo word ik hier de hele dag verwend. Maar terug naar de connecties.....Zo danste de kleine Sophie van 1 jaar gisteren op de K3 liedjes in het Nederlands die Yadyra aan haar schoonzus Fabiola heeft gestuurd. De kleine is de spil hier in huis. Ongelofelijk grappig meisje dat rond rent en al wat praat en alles kopieert en nooit lijkt te slapen. Ze brengt veel plezier binnen...

Ik kijk uit op het bijgebouw dat geloof ik het huis van Erik en Xiomara (of Irma) is en waar ik slaap in een heerlijk groot bed. Hector slaapt in een andere kamer. Aan de muur naast de deur hangen 2 klompen en de badkamer is versierd met leuke stickers uit Hollanda. Jeraly de jongste heeft vrij van school en helpt lekker mee in de winkel en met de kleine. Dan is er nog pa Salvador die volgens mij nu ergens met een apparaat aan het werk is en Hemerson die hard aan het werk is op een tractor om het suikerriet te helpen rooien, oogsten, hoe noem je dat. Gisteren hebben we met zijn allen plus de moeder van Fabi, een zus van de man van Yemi, Yemi, Ian haar zoontje en haar man een stranduitje gemaakt. Heel gezellig. Heerlijke zee, wel een beetje wild maar het gekste is toch het zwarte zand....Lekker met de pick up tot aan de branding gereden en allemaal het water in, ook de kleine Sofie. Jammer dat ze er zo'n puihoop van maken qua afval. Overal plastic en zooi. Je kan het ook nergens kwijt en het is niet de cultuur. De Sicans ruimen het natuurlijk wel op! Super. En een gezellige middag sluit je af met een bezoekje aan Pollo Campero, de plaatselijke Mac D. Binnen staat de airco aan en we hebben het allemaal erg koud. Met kippenvel verorberen we onze kippen en camarones en dan heel snel terug. Elke maandagavond komt er een groepje van de kerk samen hier aan huis om over de bijbel te praten en we zijn te laat. Giegelend klimmen we uit de auto...en dan stilte.

De kerk waar alle Sicans (behalve papa ?) bij horen heet Palabra Miel (woorden van honing ??). 4 keer per week dienst en dan maandag thuis nog een activiteit. Heel belangrijk onderdeel van het leven hier dus. Afgelopen zondag ben ik meegegaan naar een dienst. Daarvoor moest ik eerlijk gezegd wel een drempeltje over bij mezelf omdat ik een beetje een vooroordeel heb ten aanzien van wat ik noem handjeklapkerken (Surinaams woord). Ik ben er maar ingegaan en stond meteen zelf ook te handjeklappen bij het eerste nummer. Er hangt een broederlijke sfeer. Leuk om helemaal naar je plaats begeleid te worden door een van de dames die een soort assistentes zijn met bruine kleding aan en een mooie sjaal om. Dat voelt welkom en persoonlijk. Hector is ook assistent en heeft zijn kleding ook aan. Hij gaat voorin zitten. Het eerste uur is zingen, klappen en vol overgave aanwezig zijn. Sommige mensen lopen al naar voren om daar te klappen en zingen. Dan komt er een nummer, anders kan ik het even niet noemen, waarop de meeste mensen uit hun plaats stappen en vooraan gaan dansen en zingen en klappen. Een aardige vrouw neemt me mee, het blijkt later de schoonmoeder van Yemi te zijn. Ik doe mee en voel heel veel vreugde. De dames zwaaien met hun sjaals... Dan komt er een in mijn ogen droevig nummer en veel mensen laten hun emoties gaan, ze huilen, knielen, praten...Ik voel af en toe ook een druk die mijn hart bezwaart maar probeer niet in het gevoel van anderen te gaan en bij mezelf te blijven. Bijzonder. De preek wordt met veel humor en schwung gegeven door de priester. Ik probeer het te volgen. Het gaat over de lammen en de blinden etc die naar Jezus komen en genezen worden. Ik kan het niet goed volgen, slechte geluidsinstallatie en mijn Spaans is nou ook niet zo... Maakt niet uit. In mijn ogen zijn de aanwezigen zeer betrokken, wordt het goed uitgelegd en vormt het blijkbaar voer tot nader nadenken omdat er ook aantekeningen worden gemaakt. Ik word uitgenodigd om donderdag mee te gaan naar een grote bijeenkomst, een retiro, in de hoofdstad. Why not. Wat is het verschil met het spiritueel centrum in Atitlan of met een processie in Brasilie of een meditatie in de jungle of Semana Santa in Guatemala. Voor mij gaat het erom om aanwezig te zijn, open te staan en te voelen, bij mezelf te blijven en de connectie met anderen aan te gaan.

Ondertussen is het nieuws al rond gegaan dat de zus van Erik in Cuyuta is. Maar het is niet de zus van Erik, het is Yola jaajaajjjajajaja

Tosa la Laguna

Wat een fantastische mooie stille en warme plek hier aan het meer van Atitlan. Zomaar gevonden in de Revue (het lokale blaadje voor toeristen) en ik ben de enige gast...

Het meer van Atitlan is een kratermeer omgeven door vulkanen en kleine standjes die luisteren naar de namen van heiligen zoals San Antonia, Santiago, San Martin, San Pedro. Volgens legendes is het een van de plaatsen waar Atlantis is 'verzonken'. Atlantis..Atitlan wie zal het zeggen. Als ik 's ochtends wakker wordt in mijn mooie dome en uit het raam kijk zie ik een rose gloed ontstaan boven cerro de oro...en even later lijkt het wel echt goud te worden. Geen wonder dat de Spanjaarden dachten dat het een berg van goud was. Maar goud kent vele gedaantes, het is maar net hoe je het wil zien. Naast Cerro de Oro de vulkaan van San Pedro en die van Tolliman. Mijn gedachten gaan terug naar een kleine 10 jaar gelden toen we in San Lucas Tolliman, het gelijknamige stadje hier op 5 minuten varen vandaan, begonnen met de 'testreis'van Commundo. Ik was er gisteren en zag ons nog zitten in de pick up op weg naar ons werk bij Habitat for Humanity. En het hotel, een kleine kolos van steen, staat er ook nog. Naast het luxe hotel Tolliman waar we af en toe lekkere koffie gingen drinken en crepes eten. Er is niet veel veranderd. Wel iets. Zo is de spiegel van het meer een paarr meter gerezen en dat lijkt zo te blijven na de vreselijke storm Agatha 2,5 jaar geleden.

Tosa dus. Als je komt aanvaren zie je een aantal domes (koepeltjes) tegen de berg op, vrolijk geel/blauw geschilderd. Mijn dome ligt wat hoger op de berg.. superkamer heel leuk ingericht en met een heerlijk bed, een eigen gasje, lieve lampjes, heerlijke wierook en mooie kaarsen, en het uitzicht is geweldig. De ochtenden beginnen meestal helder, dan begint het te waaien en ontstaat er een soort mist over het meer die over kan gaan in wat regen en savonds de lichtjes van de overkant en soms een paar sterren. Steeds anders, stilte, vogels, af en toe een bootje. Zijn jullie er.....Ik ben de enige gast van dit spirituele en wellness centre dat is opgezet door Sri Ram Kaa en Kira Raa. Wonderlijk koppel dat inzichten krijgt via een engel Zekiel...Ik ben een van hun boeken gaan lezen en wat zweverig lijkt is mooi om te lezen en zet me aan tot naar binnen gericht zijn. Mooi ook om te lezen hoe ze zich hebben verbonden aan Guatemala en op deze oude heilige plaats met inachtneming van oude rituelen zijn gestart. Ook grappig om hun belevenissen te lezen zoals van een inzegening door een oude Maya priester die eindigt met een val van hem in het water vanaf het bootje. Gelukkig loopt het goed af. Voor het eerst heb ik in het meer gezwommen en gekayakt. Hoe is het mogelijk dat het zo stil is. Ik kom een visser tegen en laat me met de golven meedrijven..

Naast het spirituele is er hier veel wellness of hoe zal ik het noemen, aandacht voor voeding en lichaam. Zo heb ik genoten van een warmtebed van Amethist (Marja is dat een kristalbed), heerlijke geuren, een machine die energie uitbalanceert en zogenaamde egyptische stokjes, een van koper en een van nikkel die je in je handen moet houden om ook balans te geven. De yoga's en heerlijke wonderlijk fijne massage wordt gegeven door een meisje uit de VS dat hier een aantal maanden werkt. Bijna jammer om deze plaats te verlaten want het brengt me innerlijke rust en weer rustig ademhalen. Maar ook weer niet jammer omdat ik popel om mijn nieuwe avontuur te beginnen bij de Sicans. Ik neem alles mee wat ik hier geleefd en gevoeld heb.

Zoals de zin van Sri: if do not enjoy it do not do it!

Well my friends I can say that I love it hahaha.

Xela

Hola amigos, alles heel erg goed hier. Ik voel me helemaal thuis in Kasa Kamelot het 'nieuwe'huis van Josan en Hans waarin ze kamers verhuren. Mooi huis, net achter de kathedraal en met iets van 8 kamers balzalen met eigen douche. Verder is het een soort studentenhuis met een mix van lokale mensen en meest vrijwilligers.

Het is erg gezellig met Josan, Hans en de kleine Alexia van 2 jaar. Die kleine praat natuurlijk alle talen door elkaar en is in goede handen van de bewoners hier die allemaal van haar houden. Schatje hoor en heel wijs voor haar leeftijd.

De eerste dag hebben Josan en ik een sporttoernooi bezocht waar ook de kinderen van Corazon de los Ninos aan meedoen natuurlijk. De meisjes basketbal en de jongens voetbal. Leuk om ook 2 vrijwilligers in actie te zien die antropologie studeren en sport bekijken als middel om jongeren zich te laten ontwikkelen. het zijn 2 toppers uit Nederland die lekker actief zijn en zich helemaal inleven in de cultuur. Vanmiddag gaan we naar de speciale lessen van Matigol het sportproject waar wij ook vrijwilligerswerk voor aanbieden en dat geleid wordt door Fernando.

De tweede dag heb ik een bezoek gebracht aan Rogelio, een man van inmiddels 34 die voor zijn studie gesponsord wordt door Esther en Klaas. 2 jaar gelden zijn Esther en ik ook bij het ouderlijk huis geweest waar hij (nog) in woont met vrouw Lena en inmiddels de kleine Royer Anthony van 2,5 jaar.

Inmiddels is er een en ander veranderd. 2 zussen wonen tegenover op het land van papa in werkelijk plankenhutten met ook alweer 2 kinderen. Aan het einde van het gezellige bezoekje bleek wat er een druk op de schouders van Rogelio ligt. Hij moet zijn studie afronden en isin het laatste jaar. Dat het nog niet gelukt is daar schaamt hij zich voor naar Esther en naar zijn ouders en echtgenote. Hij wil de studie afronden en geld gaan verdienen voor zijn familie en iets betekenen voor de gemeenschap. Inmiddels is nummer 2 op komst wat heuglijk is maar ook zwaar ...Toen de ouders even weg waren was er veel verdriet en ik begrijp het; de druk, de ellende van slecht eten, slechte huisvesting, slechte gezondheidszorg, het afhankelijk zijn van ouders en donaties, de regering die niets doet en corrupt is, de onveiligheid (hij studeert politicologie). Zwaar maar huilen lucht op. Ik voelde ook emoties en de druk maar ook de kansen op een betere toekomst. Met een ferm: ik ga het halen en mijn studie afronden vervlogen de laatste snotters. Het bleef de hele terugweg nog in min hoofd en lijf zitten.

Gisteren heb ik alles leeg gemaakt op een fantatsische wandeling met Wilson. na de bus en pick up genomen te hebben vertrokken we vanuit een wat hoger gelegen dorp om een uurtje op 10 vol goede moed naar de toppen van de berg...vulkaan? stijl omhoog. na een lekkere start met veel zweten ging het opeens niet meer. Geen lucht. We zaten boven de 3000 meter. Het stuk dat de toppen verbindt heet 7 cruces en dat waren het ook. Op en neer klauterden we de toppen op en af. Het uitzicht was te gek. aan de ene kant de vulkaan Santa Maria omgeven door wolken en aan de andere kant de nu nog kale velden van de dorpen en uitzicht op de vulkanen van lago Atitlan. Op de hoogte ook overal kleine offerplekken van Maya rituelen met helaas veel afval en plastic flessen. De begroeiing was ook heel speciaal. Op de heenweg hele oude pijnbomen die rond de 3000 meter kunnen groeien e die beschermd zijn (gelukkig), heel mysterieus om doorheen te lopen. Na de laatste top van de vulkaan Zunil was het dalen dalen en nog eens dalen via een bamboebos en omgeven door nevels. Gelukkig was Wilson ook een beetje moe...Op een gegeven moment hoorden we stemmen jaaaaa daar waren de funets Georginas. Het gelukzalige eindpunt. Baden die door vulkaanwarmte verwarmd worden en zo tot een soort sauna worden. Ik kon bijna de trapjes van het bad niet meer op en af zonder steun maar het water deed zijn werk en na een half uurtje werd het beter. Fantastisch om de dag zo te eindigen.

Hoofd leeg, benen vol en lekker aanschuiven bij Josan en Alexia die de bonen met een lekker eitje al voor me klaar had staan. Ik voel me helemaal thuis hier.

Santa Maria de Jesus

Dat is de mooie naam van een dorp dat op 20 minuten rijden vanaf Antigua ligt op de helling van de vulkaan Agua. En ook het dorp waar Constru Casa actief is met woningenbouw en waar ik samen met een hele enthousiaste groep van het bedrijf Migration Match ruim 3 jaar geleden 3 woningen mocht bouwen. En het toeval dat niet bestaat zorgde ervoor dat ik samen met Carolien van Constru Casa en een Amerikaanse filmer en de neef van Ranferi weer in Santa Maria de Jesus kon zijn om oude bekenden te bezoeken. De helling oprijdend ervaar je al meteen een heel andere sfeer....de lucht wordt zuiverder en soms weer even onzuiver van een berg afval die in het ravijjn ligt, het droge stof warrelt rond en in het dorp heel veel authenticiteit en nieuwsgierigheid van kinderen en volwassenen. Onze filmer ging meteen als een gek tekeer terwijl Carolien haar boodschappen deed op de markt. Zie de foto's. Heel apart was de aanprijzing van medicijnen door een man met een slang. De slang is een soort lokkertje en uithangbord tegelijk. De gezichten vd mensen staan vol angst maar niets te vrezen hoor....de kalmerende uitwerking vd pillen op de slang werkt ook op de mens of zoiets??

Ik voelde me wel een beetje opgelaten met de grote lens van onze filmer op iedereen gericht maar ja het zal wel nodig zijn. Eerst gingen we langs het project Jardin dÁmor van Julio een jonge Guetemalteek die met zijn team scholing biedt aan iets van 100 kinderen die daar anders niet voor in aanmerking zouden komen en dat ook combineert met maatschappelijk werk en met de woningen van Constru Casa. Het een kan niet zonder het ander. Dat heeft Caroline toch heel goed opgezet zo. Julio was wel wat jaartjes ouder geworden maar dat zal bij mij ook wel te zien zijn niewaar. Veel blije gezichten en vriendelijkheid bij de mensen vd staf die me nog herkenden. Wilson van 16 moest voor de camera zijn verhaaltje doen. Erg eng voor hem en dan moest het ook nog 5 keer over. Julio liep als een volleerd spreker als een trotse vader door een van de klassen vd nieuwe school in aanbouw en mocht al lopend zijn verhaal doen. Toen was het de beurt aan de vader van het vulkaanhuisje zoals we dat toen altijd noemden... Wat buiten het dorp nog hoger op de helling met nog meer stof en minder water. De man herkende me meteen en liep al snel voor naar het huisje. Hoho niet zo snel elke stap moest op de film komen en ondertussen mocht ik ook nog met hem praten. Inmiddels hebben hij en zijn vrouw 6 kinderen en waren de inkomsten niet echt gestegen en de uitgaven omhoog gegaan door het huisje dus hij verontschuldigde zich meteen tegenover mij dat hij nog niet helemaal op schema lag met afbetalen maar gracias a nosotros y dios dat het huis er gekomen is. Achter elke zin of vraag zei hij si hombre (ja meneer) best wel grappig. het huisje zag er prima uit met 3 kamers met bedden waarvan 2 op matrassen en 1 op hout. In elke kamer slapen 3 kinderen en papa en mama op het houten bed. De keuken is nog steeds in het oude huisje van maisstokken en zat vol vliegen en rook. Een keer in de 3 dagen is er water... De kinderen gaan gelukkig nog naar school maar helpen ook mee op de campo. Het was allemaal erg indrukwekkend voor hen om zo gefilmd en gefotografeerd te worden...

Hun levensstandaard is wel iets verbeterd maar het is nog maar net boven basisnivo. Lastige problematiek, ook om te zien dat er alleen maar meer kinderen bij komen...

's avonds alweer Constru casa met een bijeenkomst met hapjes en een fototentoonstelling voor viering van de oplevering van het 600e huis. Gezellige netwerkavond. dames ik heb 3 kaartjes van projecten waar we misschien weer wat mee samen kunnen. Veel nederlanders ook aanwezig die een bestaan in Guate op proberen te bouwen. Leuke avond met nieuwe contacten en felicidades aan Carolien die inmiddels ook alweer 9 jaar bezig is. Zij zoekt ook naar manieren om wat losser te komen van het project en de leiding over te dragen, in ieder geval deels. Maar ook zij is een dame die weet wat ze wil en hoe ze het wil en met teleurstellingen op het vlak van delegeren van werk. Dat is moeilijk te doen aan Guatemalteken die toch vaak puur voor het inkomen werken en iets minder de missie en passie inzetten of aan 'buitenlanders' die wel willen maar toch vaak kort of niet helemaal met de juiste intenties (CV builden) wat natuurlijk hun goed recht is maar waar je niet zoveel aan hebt.

Ik merkte dat het voor ons beiden leuk was om op een wat lossere manier met elkaar om te gaan en meer persoonlijks te delen...toch wel leuk zo'n onverwacht bezoek brengen aan zonder intenties of verwachtingen. Dat ga ik proberen voort te zetten.

Inmiddels is de nieuwe paus gekozen en ligt er in Kasa Kamelot, het studentenhuis van Josan en Hans in Xela, een dikke krant voor me met 12 pagina's paus.

Op pagina 8 het nieuws dat Guatemala van plaats 131 naar 133 (uit 187) is gezakt op de lijst van 'ontwikkeling', Nederland zit bij de eerste 5. Wat zwaar meeweegt is het educatienivo dat nog heel laag is en de achterstandspositie vd vrouw.